گزارش رویدادهای امنیتی افغانستان – ۲۰۲۴
خلاصه
گزارش سالانه رویدادهای امنیتی «دیده بان امنیت افغانستان (ASW)» تحلیل جامع از وضعیت امنیتی افغانستان در سال جاری ارائه میکند. این گزارش نشاندهنده تعداد قابل توجهی از رویدادهای خشونتآمیز است که به نیروهای مختلف ضد طالبان نسبت داده شدهاند؛ هم نیروهای آزادیخواه مانند جبهه مقاومت ملی (NRF) و هم گروههای اسلامگرا، از جمله شاخه خراسان دولت اسلامی (ISKP) و سایر گروههای ناشناس.
در این گزارش، حدود ۴۰۶ رویداد امنیتی جداگانه ثبت شده که از میان آنها، ۲۱۴ مورد بهطور مستقل توسط ASW تأیید گردیده است.
در میان رویدادهای تأییدشده، تفکیک منابع خشونت چنین است:
- ۸۱ رویداد مربوط به جبهه آزادی افغانستان بوده که بهعنوان یک نیروی قابل توجه مخالف مطرح شده است
- ۷۶ رویداد به جبهه مقاومت ملی نسبت داده شده که یکی دیگر از ائتلافهای برجسته ضد طالبان است
- ۱۹ رویداد توسط داعش خراسان انجام شده که به فعالیتهای افراطی شناخته میشود
- ۲۷ رویداد مربوط به گروههای ناشناس بوده است
- ۷ رویداد دیگر به سایر گروههای ضد طالبان نسبت داده شده
- ۴ رویداد نیز ناشی از حملات هوایی یا درگیریهای داخلی در داخل افغانستان بوده است
تأثیر کلی این رویدادهای امنیتی بسیار شدید بوده و در مجموع ۵۳۸ تلفات در میان اقشار مختلف بهجا گذاشته است. از این میان:
- ۲۴۱ نفر کشته شدهاند
- ۲۹۷ نفر زخمی شدهاند
افراد ملکی بیشترین آسیب را متحمل شدهاند و بالاترین میزان تلفات را داشتهاند:
- ۱۰۷ کشته
- ۱۵۴ زخمی
طالبان، بهعنوان گروه حاکم در افغانستان، در جایگاه دوم از نظر تلفات قرار دارند:
- ۹۴ کشته
- ۱۲۳ زخمی
گروههای تروریستی خارجی مسئول ۳۷ کشته و ۱۶ زخمی بودهاند، در حالیکه اتباع خارجی در افغانستان ۳ کشته و ۴ زخمی گزارش کردهاند.
قابل ذکر است که آمار رسمی تلفات طالبان ممکن است کمتر از واقعیت گزارش شده باشد. گروههای ضد طالبان ادعا کردهاند که در جریان درگیریهای مختلف در سراسر افغانستان در سال ۲۰۲۴، حدود ۶۹۴ عضو طالبان کشته و ۵۷۸ تن دیگر زخمی شدهاند.
با این حال، این ادعاها در گزارش ASW گنجانده نشدهاند، زیرا این سازمان به منابع معتبر دسترسی محدود داشته و نتوانسته این آمار را بهطور مؤثر تأیید یا تثبیت کند.
بنابراین، تأثیر واقعی درگیریهای جاری احتمالاً بسیار بیشتر از آن چیزی است که در این گزارش مستند شده است.
| کل حوادث ادعا شده | مسؤولیت | کل حوادث تایید شده |
|---|---|---|
| 260 | جبهه مقاومت ملی | 76 |
| 88 | جبهه آزادی افغانستان | 81 |
| 19 | داعش خراسان | 19 |
| 27 | ناشناس | 27 |
| 8 | دیګر ګروپ ها | 7 |
| 4 | حملات پهپادی | 4 |
تحلیل نمودار ماهانه رویدادهای امنیتی در سال ۲۰۲۴ نشان میدهد که بیشترین تعداد رویدادهای تأییدشده در ماههای اپریل، اکتوبر و دسامبر ثبت شده است که در هر یک ۲۶ رویداد گزارش گردیده است. در مقابل، کمترین تعداد رویدادها در ماه مارچ با تنها ۸ مورد ثبت شده است. کاهش رویدادها در ماه مارچ را میتوان به ماه رمضان نسبت داد که در آن جبهه آزادی افغانستان بهطور موقت حملات خود را متوقف کرده بود.
مقایسه میان ارقام ادعاشده توسط نیروهای ضد طالبان و ارقام تأییدشده توسط «دیده بان امنیت افغانستان (ASW)» نشان میدهد که تعداد کل ادعاهای تأییدنشده بیش از دو برابر ارقام تأییدشده بوده است. در ماه جولای، این تفاوت به بیش از سه برابر افزایش یافته است. تحلیل نمودار نشان میدهد که در ماههای ابتدایی سال، تعداد ادعاها و رویدادهای تأییدشده نسبتاً نزدیک به هم بوده، اما در ماههای پایانی این فاصله افزایش یافته است. بخش عمده این اختلاف به ارقام گزارششده توسط جبهه مقاومت ملی نسبت داده میشود.
گروههای مسئول رویدادهای امنیتی
نمودار زیر عوامل اصلی رویدادهای امنیتی در سال ۲۰۲۴ را نشان میدهد. این معلومات عمدتاً شامل رویدادهای تأییدشده توسط «دیده بان امنیت افغانستان (ASW)» بوده و ادعاهای تأییدنشده را در بر نمیگیرد. بر اساس این ارقام، جبهات ضد طالبان مسئول بیشترین حملات بودهاند:
- جبهه آزادی افغانستان ۸۱ رویداد را انجام داده است
- جبهه مقاومت ملی حدود ۷۶ حمله انجام داده است
در میان گروههای تروریستی، شاخه خراسان دولت اسلامی (ISKP) مسئول حداقل ۱۹ حمله در نقاط مختلف افغانستان در سال ۲۰۲۴ بوده است.
تحلیل جزئیات رویدادها نشان میدهد که جبهات ضد طالبان عمدتاً تمرکز خود را بر هدف قرار دادن افراد وابسته به طالبان و نیروهای نظامی آنان گذاشتهاند. با این حال، در ماههای سپتامبر، اکتوبر و دسامبر، چهار حمله—سه مورد در تخار و یک مورد در کابل—منجر به زخمی شدن حداقل ۱۴ فرد ملکی شده است.
در مقابل، داعش خراسان مسئول بیشترین تلفات ملکی در سال ۲۰۲۴ بوده و بهویژه شیعیان و صوفیان را هدف قرار داده است. قابل ذکر است که این گروه برای نخستینبار در ولایت بامیان با هدف قرار دادن گردشگران خارجی و در دایکندی با هدف قرار دادن جوامع شیعه حملاتی انجام داده است. همچنان در اواخر سال گذشته، داعش خراسان خلیلالرحمن حقانی، یکی از مقامات ارشد طالبان و چهره برجسته شبکه حقانی را در کابل هدف قرار داد.
تمرکز جغرافیایی حملات امنیتی
در سال ۲۰۲۴، رویدادهای امنیتی در مجموع در ۲۶ ولایت گزارش شده است. کابل بیشترین تعداد حملات را با ۹۹ رویداد تجربه کرده است، پس از آن تخار با ۱۴ حمله و بغلان با ۱۳ حمله قرار دارند.
گروه تروریستی داعش خراسان گستردهترین پراکندگی جغرافیایی حملات را داشته و ۱۹ حمله را در ۱۱ ولایت انجام داده است که بیشترین آن در کابل با حداقل ۸ حمله بوده است.
جبهه آزادی افغانستان و جبهه مقاومت ملی، هر دو بهعنوان نیروهای ضد طالبان، هر کدام بهطور جداگانه در ۱۰ ولایت مسئول رویدادهای امنیتی بودهاند.
در سال ۲۰۲۴، جبهه مقاومت ملی فعالیتهای خود را عمدتاً در چهار ولایت کابل، تخار، هرات و بغلان متمرکز کرده بود. در حالیکه جبهه آزادی افغانستان بیشتر در کابل، بغلان و پروان فعالیت داشته است.
تلفات
بر اساس آمار گردآوریشده، مجموع رویدادهای امنیتی در افغانستان در سال ۲۰۲۴ منجر به تلفات زیر شده است:
- ۲۱۷ عضو طالبان (۹۴ کشته و ۱۲۳ زخمی)
- ۲۷۱ فرد ملکی (۱۰۷ کشته و ۱۶۴ زخمی)
- ۵۳ تروریست خارجی، عمدتاً وابسته به تحریک طالبان پاکستان (TTP) (۳۷ کشته و ۱۶ زخمی)
- ۷ تبعه خارجی (۳ کشته و ۴ زخمی)
این تلفات در نتیجه حملات جبهات ضد طالبان، گروههای تروریستی و حملات هوایی پاکستان بهوجود آمده است. قابل ذکر است که این آمار شامل ادعاهای جبهات ضد طالبان نمیشود. این جبهات گزارش دادهاند که در مجموع ۱۲۷۲ تلفات به طالبان وارد شده است که شامل ۶۹۴ کشته و ۵۷۸ زخمی میباشد.
با این حال، «افغانستان سکیوریتی واچ» بهدلیل محدودیتها و دسترسی کم به دادههای دقیق، نتوانسته این ارقام را تأیید کند. بنابراین، تنها ارقام تأییدشده در نمودار ارائه شدهاند. همچنان قابل یادآوری است که بخش عمده تلفات افراد ملکی، همانطور که قبلاً ذکر شد، ناشی از حملات داعش خراسان بوده است.
آمار تلفات طالبان، همانگونه که در نمودار نشان داده شده، عمدتاً ناشی از حملات داعش خراسان، گروههای ناشناس و حملات هوایی بوده و بیشتر در مناطق شرقی و شمالشرقی کشور رخ داده است.
